Ukuhlinzeka ukufuya, ukubonisa kanye nokusebenzisa okofuzo kwezilwane ezingaphezu kwezinye ukuze kwenziwe ngcono ukukhiqizwa nokwenza kwezilwane ngothando lweRiphabhuliki; kanye nokuhlinzeka ngezindaba ezihlangene nakho.
lo Mthetho' ufaka imiyalelo; kanye nesigaba udokotela wezilwane' usho umuntu ozibhalisile ngokulandela umthetho Wobungcweti bodokotela bezilwane kanye Nabokulinganisa Nodokotela bezilwane, ka-1982 (Umthetho we-19 ka-1982), ukulungiselela Nodokotela bezilwane njengoba kuchazwe esigabeni so-1 Somthetho.
Lo mthetho uzakusetshenziswa ngokuphathelene nanoma yiluphi uhlobo lwesilwane, noma isilwane sozalo olucacile salolo hlobo lwesilwane njengoba uNgqongqoshe ngokubeka isaziso kuGazethi angamemezela ukuthi isilwane ngenhloso yalo Mthetho.
Ngokuphathelene nohlobo olusha lwesilwane noma inzalo entsha yalolu hlobo lwesilwane okumele singeniswe ezweni noma sifuywe kuRiphabhuliki, uNgqongqoshe uzakwenza isimemezelo emuva kokubheka isicelo, aphinde anake umthetho wamazwe ngamazwe bese kuthi emuva kokuphawula okutholiwe ukuphendula isimemo sobhalisayo kubantu abanothando ukuthi baphawule ngesimemezelo esiphakanyisiwe esishicilelwe ku-Gazethi okungenani izinsuku eziyi-30 ngaphambi kwesimemezelo esinjalo.
Izinhlobo ezihlukile zezilwane noma zozalo lwalolu hlobo lwezilwane zingamemezelwa kanje ngazo ngokuphathelene nemibandela yalo Mthetho: Uma nje isilwane noma okokwenza kwamajini njengoba kuphatheka esigabeni se-17 kuzakumemezelwa kuphela emva kwesicelo esibhalelwe uNgqongqoshe yinhlangano yemfuyo yezilwane efanele.
a kundawo eyodwa noma eziningi zeRiphabhuliki; noma b kulizwe elilodwa noma amaningi acacisiwe.
Ungqongqoshe uzawukhetha i-ofisa kuMnyango, oneziqu zemfundo ephakeme ezifanele kumklhakah wokwenza kangcono izilwane, Njengobhaliusayo Wokwenza Kangcono Izilwane, ozawusebenzisa amandla bese enza nemisebenzi akhethelwe yona noma ethwaliswa obhalisayo ngaphansi kwalo Mthetho.
a Obhalisayo anganikezela amandla noma imisebenzi ephathekayo esigabeni esingaphansi kweso-1 ngokubhalela i-ofisa oneziqu ezifanele kanye namakhono, noma anganikeza amandla noma alayeze I-ofisa enje ngokuyibhalela ukuthi isebenzise amandla anjena noma yenze imisebenzi enjena.
c Noma yisiphi isinqumo esenziwe noma umyalo onikezwe yi-ofisa ephathekayo esiqephini- a singahoxiswa noma siguqulwe ngobhalisayo, kanti futhi njengokunikezwe ngobhalisiwayo kuze kuhoxiswe noma kuguqulwe ngaphandle kwezinhloso zalesi siqephu.
Amandla okusebenzisa ukubona kobhalisayo a Noma yimaphi amandla obuhlakani anikezwa obhalisayo ngokulandela lo Mthetho, ngaphandle kwalezo ezinikezwe yisigaba se-16 noma-17, azisozwe zasetshenziswa nguye ukubandlulula noma yimuphi ofake isicelo noma omunye nje umuntu obonakala kobhalisayo njengonothando, ngaphandle kokunikeza ofaka isicelo onjalo noma lowo muntu ithuba lokuba alalelwe ngaphakathi kwesikhathi esinje njengoba kungabekwa noma, uma ngabe isikhathi asibekiwe, ngaphakathi kwesikhathi esifanelekile njengoba kuzoboniswa ngobhalisayo.
b Ofaka isicelo noma omunye umuntu ophathekayo esiqephini-a angayeka leli lungelo lokuba alalelwe.
Uma nje ngokulandela lo Mthetho isikhathi sicacisiwe ngaphakathi kwaso okuzokwenziwa yinoma yimuphi umthetho noma yinoma yikuphi okumele kwenziwe, obhalisayo angakwazi, kuye ngokombandela wesigaba se-16, ukwelula isikhathi esinje ngaphambi noma ngemuva kokuphela kwaso.
Obhalisayo uzawugcina irejista yabaqoqi besidoda, abamithisayo, abaqoqi bemibungu, abadlulisi bemibungu, abaphatheli bokungenisa ezweni, izikhungo, izilwane ezingabaphi, imiphakathi yabafuyi bezilwane kanye neziphathimandla ezibhalisayo ezibhalisiwe noma ezivunyiwe kanye nokuthi imininingwane ebekiwe mayelana nalaba baqoqi sidoda, abamithisayo, abaqoqi bemibungu, abadlulisi bemibungu, abaphatheli bokungenisa ezweni, izikhungo, izilwane ezingabaphi, imiphakathi yabafuyi bezilwane kanye neziphathimandla ezibhalisayo zizawubhaliswa.
Irejista kuzawuthi emva kokukhokha izindleko ezibekiwe, ivulwe ukuze ihlolwe ehhovisi lobhalisayo ngezikhathi zokusebenza kwehhovisi.
Obhalisayo uzawunikeza yinoma yimuphi umuntu, uma ecela kanye nangemuva kokukhokha izinkokhelo ezibekiwe, ngekhophi yanoma yimiphi imininingwane ebhaliswe kurejista noma isitifiketi esiphathelene naloko.
Irejista izawuba wubufakazi obuyiqiniso prima facie kwazo zonke izindaba eziqondiswe noma ezinikezwa amandla yilo Mthetho okumele zibhaliswe ngaphakathi kwayo.
Isitifiketi esishoyo ukuthi sisayinwe ngobhalisayo kuze kube nomphumela wokuthi ukungeniswa kurejista akukenziwa noma ukuthi noma yiyiphi enye into enikezwe amandla yilo Mthetho ukuthi yenziwe, yenziwe noma ayikenziwa izawuba wubufakazi obungaba yiqiniso prima facie bezindaba ezicacisiwe kusitifiketi esinjena.
Ikhophi yokufakwe ngaphakathi kwerejista noma isiqeshana esivela kurejista, esishoyo ukuthi siqinisekiswe ngobhalisayo, sizawuthathwa njengobufakazi kunoma yiyiphi inkantolo yomthetho ngaphandle kobufakazi obuqhubekayo noma ukukhiqizwa kokwasekuqaleni.
b engumfuyi okethwe ngobhalisayo ngaleyo nhloso uye waqiniskisa efomini elibekwa ngobhalisayo ukuthi umqoqi wesidoda, omithisayo, oqoqa imibungu kanye nodlulisa imibungu kuye ngesehlakalo ngasinye, unako ukuya ngombono wakhe, ulwazi olwanele olusetshenziswayo nolukhulunywayo lwendlela ngokuphathelene nokuqoqa isidoda, isidoda noma ngokuphathelene nokuqoqa imibungu, imibungu noma imbewu yesifazane eqoqiwe, yahlolwa, yasetshenziswa, yapakishwa noma yagcinwa ngokulandela umthetho, kanye nokuthi ezilwaneni, ngokuphathelene nomqoqi wesidoda, omithisa imibungu noma oqoqa imibungu, kungenzeka ukuthi imithiswe ngokwenziwa noma, ngokuphathelene nomqoqi wemibungu noma odlulisa imibungu, ingeniswe ngembewu yesifazane noma umbungu; kanye c nokuhambisana nezidingo ezinye ezinje okungenzeka ukuthi zibekiwe.
umphatheli wokungenisa ezweni kumele abhaliswe ngokunjalo uma ethatha isinqumo ngokubhalela obhalisayo ukuthi uzosebenzisa amalabhorothri kanye namalungelo okususa intelo ngokulandela izidingo ezibekiwe zako konke kokwenza kwamajini okungeniswa nguye ezweni noma akungenisela omunye umuntu.
b abasebenzisi bezobuchwepheshe endaweni enjena, ngokuphathelene nokunakekelwa kwezilwane ezigcinwa lapho, kaye nokuqoqa, ukuhlola, ukusebenzisa, ukupakisha, ukulebhula kanye nokugcinwa kokokwenza kwamajini, kubhekwa kuphinde kuphathwe ngumuntu olandela izidingo ezibekiwe; kanye c nokuthi indawo enjena kumele ilandele izidingo ezinje njengoba kungenzeka ukuthi zibekiwe.
b isilwane ezinje silandela ezinye izidingo ezibekiwe ezinje.
i indawo ibhaliswe njengesikhungo; noma ii isilwane sivunywe njengesilwane esiwumuphi wezokwenza kwamajini, kumele afake isicelo efomini azolinikezwa ngobhalisayo kanye nangendlela ebekiwe, bese kuthi isicelo esinjalo kumele sihambisane inkokhelo ebekiwe yokufaka isicelo yohlobo lokuzibhalisa noma ukuvunyelwa okuphathekayo.
Iqembu labantu abafisa ukuzibhalisa njengomphakathi wokufuya isilwane kumele bafake isicelo kobhalisayo ngefomu abazolinikezwa ngobhalisayo kanye nangendlela ebekiwe, futhi isicelo esinje kumele size nomthethosisekelo womphakathi wokufuya izilwane, kanye nenkokhelo yokufaka isicelo.
Umphakathi wabafuyi bezilwane noma iqembu lomphakathi wokufuya izilwane elifuna ukuzibhalisa njengesiphathimandla esibhalisiwe kumele lifake isicelo kobhalisayo ngefomu elinikezwa ngobhalisayo ngendlela efanele, futhi isicelo esinje sizawuhambisana nomthethosisekelo weziphathimandla esirejistayo, kanye nenkokhelo yesicelo ebekiwe.
Obhalisayo kumele abheke isicelo esenziwe ngokulandela isigaba esingaphansi kuka- 1, 2 noma 3, futhi angenza noma yikuphi ukufunisisa ngokuphathelene naloku akubona yena kunesidingo.
Uma obhalisayo enqaba ukukunikeza isicelo esenziwe ngokulandela isigaba esingaphansi kwe-1, 2 noma 3, uzakwazisa ofake isicelo ngokumbhalela ngesinqumo sakhe kanye nezizathu okusekelwe ngazo.
a bhalisa ocelayo njengomqoqi wesidoda, omithisayo, oqoqa umbungu, odlulisa umbungu noma umphatheli ongenisa ezweni. Kuye ngesehlakalo ngasinye, bese enikeza isitifiketi sokurejista kuye; noma b bhalisa indawo njengesikhungo bese enikeza ocelayo isitifiketi sokurejista; noma c ezonikeza isicelo ukuba sivunyelwe ngokuphathelene nesilwane esithile esingumuphi bese enikeza isitifiketi sokuvunyelwa kofake isicelo ngokuphathelene nokuvunyelwa okunjalo, bese erekhoda imininingwane efanele ebekiwe kurejista.
c kuzawuba yisehlakalo sokurejista kokuqala kuphela lapho kwethula isaziso ngaphakathi kweGazethi yokurejista yomphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla sokurejista, kuye ngesehlakalo ngasinye, nangosuku ukurejista okuphathekayo okuzokube kuqinisiwe futhi uzakwazisa Obhalisa Izinkampani ngaloko, okuzakuthi ngokushesha okukhulu emva kwalolu suku arekhode igama lomphakathi wabafuyi bezilwane noma isiphathimandla esirejistayo, ngokuhambisana nesehlakalo ngasinye, kurejista yezinkampani ephathwa ngokulandela uMthetho Wezinkampani ka-1973Umthetho wama-61 ka-1973.
Ukubhaliswa komuntu njengomqoqi wesidoda, omithisayo, oqoqa umbungu, odlulisa umbungu noma umphatheli ongenisa ezweni, noma kwendawo njengesikhungo, noma umphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla esirejistisayo, noma ukuvunyelwa kwesilwane njengesilwane esingumuphi kuhambisana nemibandela yalo Mthetho kanye nezimo ezibekiwe.
b Ngokulandela isiqephu - c, imibandela Yomthetho wezinkampani, ka-1973Umthetho 61 ka-1973, awuhambisani nomphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla esirejistayo.
c UNgqongqoshe ngesaziso kuGazethi wazisa nom, a yimiphi imibandela Yomthetho Wezinkampani, ka-973, ohambisana nemibandela yoMthetho ngokungaguquki, efanela imiphakathi efuya izilwane noma isiphathimandla esirejistayo, nezinguquko ezinjalo okungenzeka zibekwe kusaziso, nezingahoxiswa noma isaziso esinjalo siguqulwe.
Ukurejista noma ukuvunyelwa ngokulandela isigaba se-8 6 ngaphandle kwezehlakalo lapho kupheliswe ngaphambilini, ngokulandela isigaba se-10, kuzawuqiniswa ukusukela ngosuku lokunikezwa isitifiketi kuze kube usuku esiphela ngalo olucacisiwe ngaphezu kwaso, bese kuthi emva kwaloko sikwazi ukuvuselelwa ngezinkathi ezithile.
a Umuntu onikezwe isitifiketi ngokulandela isigaba se-8 6, angafaka isicelo kobhalisayo ukuvuselela ukurejista noma ukuvunyelwa okuphathekayo ngaphakathi kwesikhathi esibekiwe kanye nangendlela ebekiwe, futhi ukufaka isicelo okunje kuzawuhambisana nenkokhelo yokuvuselela yokurejista noma ukuvunyelwa okuphathekayo, kanye futhi nolwazi noma imibhalo ebekiwe noma edingwa ngobhalisayo.
c Imvuselelo enikezwe ngokulandela isigaba b ngokulandela ukupheliswa kwangaphambilini ngokulandela lo mthetho, izawuqiniswa ngesikhathi esibekiwe, futhi isicelo sokuthi kuphinde kuvuselelwe sizakwenziwa ngaphakathi kwesikhathi esibekiwe ngokulandela imibandela yesiqephu a, esifundwa nesiqephu b.
d Obhalisayo akasoze abheka isicelo sokuvuselela ukurejistwa noma ukuvunyelwa okutholakele emva kosuku lako loku kuphelelwa yisikhathi ngaphandle kokuthi isicelo esinje sitholwe ngaphakathi kwezinsuku ezingama-90 emva kosuku lokuphela futhi izindleko ezengeziwe ezibekiwe zikhokhiwe.
Uma obhalisayo ephelisa ukuzibhalisa njengomqoqi wesidoda, omithisayo, oqoqa umbungu, odlulisa umbungu noma umphatheli ongenisa ezweni noma wendawo njengesikhungo, noma ehoxisa ukuvunyelwa kwezilwane, yena ngokubhalela uzakwazisa umuntu ngesitifiketi esiphathekayo asinikezwa ngokweseka ngezimo okusekelwe kuzo.
Uma obhalisayo enesesekelo sokuphelisa ukubhaliswa kweqembu labantu njengomphakathi wokufuya izilwane, noma womphakathi ofuya izilwane noma weqembu lemiphakathi efuya izilwane njengesiphathimandla esirejistiwayo, uzawu faka isikhalazo kuNgqongqoshe ngokulandela imibandela yesigaba sama-22.
a uhlobo lwesilwane noma imfuyo ecacisiwe yalolu hlobo lwesilwane iqembu labantu elinje elinokunaka kwalo yaziswe ngokulandela isigaba se-2 sokuba yisilwane ngenhloso yalo Mthetho.
ngendlela umthethosisekelo ongaguqulwa ngayo; kanye d neqembu elinjena labantu abalandela lezi zidingo njengoba kungenzeka ukuthi zibekiwe.
futhi c imiphakathi yokufuya izilwane enje noma iqembu lemiphakathi yokufuya izilwane ilandela izidingo ezinje njengoba kungenzeka ukuthi zibekiwe.
Umphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla esizibhalisile sizakwenza umbandela kumthethosisekelo wayo ngendlela umthethosisekelo ozawuguqulwa ngayo: Uma nje izinguquko ezinjena zingeke zibe nokuphambene nemibandela yalo Mthetho noma nomthethosiseskelo wesiphathimandla esibhalisayo esifanele.
Inani lamakhophi njengoba lizobekwa kukuguqulwa ngakunye noma kokuguqulwa kumele kunikezelwe kobhalisayo ngaphakathi kwezinsuku ezingama-30 emva kokuthi ukuguqula kuvunywe ngumhlangano jikelele wonyaka ngonyaka.
Uma obhalisayo enombono wokuthi loku kuguqulwa kuphambene nemibandela yalo Mthetho, uzakwazisa umphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla esibhalisayo, ngesehlakalo ngasinye, ngaphakathi kwezinsuku ezingama-30 ngokuwubhalela kanye nezizathu isinqumo esekwe phezu kwaso okuyothi lapho ukuguqulwa kufane nokungeziwanga.
b okokwenza kwamajini okungeniswa ezweni kwenzelwa omunye umuntu ngaphandle kokuthi lowo muntu ebhaliswe njengomphatheli wokungenisa ezweni ngokulandela isigaba se-8.
Uma umuntu ebhaliswe njengomqoqi wesidoda, omithisayo, oqoqa umbungu noma odlulisa umbungu ngokulandela isigaba se-8, amithise ngokwenziwayo isilwane noma adlulise imbewu yesensikazi noma imibungu esilwaneni sensikazi, yena uzawunikeza umnikazi wesilwane esinje isitifiketi esiqukethe imininingwane ebekiwe.
Akekho umuntu ozawuthengisa okokwenza kwamajini okungeniswa KuRiphabhuliki ngaphandle kokuthi okokwenza kwamajini kuhambisana nobufakazi obubhaliwe obubekiwe.
Akekho umuntu ophathekayo esigabeni esingaphansi kwe-1 ozawukhangisa ukuthi uzalo oluzoba khona ekusetshenzisweni kokokwenza kwamajini okunje ozakurekhoda noma ababhalise ngokuphathelene nanoma yimaphi amazinga emfuyo, ngaphandle kokuthi umphakathi wabafuyi bezilwane ophathelene nezilwane lezi inzalo etholakele ingeyawo, inikeza imvume yangaphambilini ngokubhala ukuthi okokwenza kwamajini okunje kuqokelelwe encwadini yezilwane yamasitadi yemfuyo ecacile kanti futhi inzalo etholakalayo enjena ingafaneleka ukurekhodwa noma ukubhaliswa encwadini yomhlambi egcinwa isiphathimandla esibhalisayo yalolo hlobo lwesilwane noma imfuyo ecacisiwe yohlobo olunje lwesilwane.
b khangisa ukuthi yena uqhubekisa, ukufuya, ukurekhoda noma ukurejista, ukwenza ngcono okwamajini kanye nokusebenzisa uhlobo lwesilwane noma isilwane semfuyo ecacile yohlobo lwesilwane olunjalo; noma c ukuthola nokusebenzisa amazinga okufuya noma aphakamise ukurekhodwa noma ukubhalisa kwesilwane semfuyo ecacile yesilwane esifuyiwe noma esingeniswe kuRiphabhuliki kanye nesiphathimandla sokubhalisa, ngaphandle kokuthi yena urejistile njengomphakathi wabafuyi besilwane ngokulandela isigaba se-8.
b ukunikeza isitifiketi sokurekhoda isilwane esifuyiwe noma esingeniswe ngaphakathi kuRephabhuliki; noma c ukunikezwa kwesitifiketi ngokuphathelene nemininingwane yohlobo lwesilwane esifuyiwe eRephabhulikini noma esingeniswe ezweni, ngaphandle kokuthi ebhaliswe njengesiphathimandla sokubhalisa ngokulandela isigaba se-8.
a Isitifiketi esiphathekayo esigabeni esingaphansi kwese-2 a noma b esizawunikezwa kuphela uma isiphathimandla esibhalisayo esiphathekayo sizibhalisile sibhalisela ofuya isilwane esiphathekayo kusiqalo noma isijobelelo ukubopnisa izilwane ezifuywe nguye, nenhlangano efakwe kunkontileka nguMnyango ukusebenza ukubhalisa okuhlanganisayo kanye nohlelo lolwazi lwamajini.
b Isiqalo noma isijobelelo esifana nalesi sizawubhaliswa ngaphansi kwezimo kanye nangasemuva kokukhokhelwa kwezindleko njengoba zibekwe yinhlangano ephathekayo esigabeni a, bese ukubhaliswa kwesiqalo nesijobelelo kuzawugcinwa esikhathini sokukhokha izindleko nangaphansi kwezimo ezitholiwe futhi inhlangano enje izakunikeza isitifiketi ngokuphathelene nokubhalisa ngakunye okunje.
c Isiqalo noma isijobelelo esibhalisiwe ngokuthanda umuntu akusoze kwasetshenziswa ngomunye umuntu njengesiqalo noma isijobelelo noma nganoma yiyiphi enye indlela ukubonisa isilwane esifuywe ngomunye umuntu onje.
a vimbela umfuyi wesilwane esingabhalisiwe noma esingarekhodiwe yisiphathimandla esibhalisayo ukunikeza imininingwane yohlobo lwesilwane esinje ngokubhala noma ngenye indlela; noma b ukuvimbela noma yimuphi omunye umuntu ukunikeza imininingwane yohlobo lwesilwane esichazwe yisitifiketi sokubhalisa noma ukurekhodwa kwaso ngokubhala noma ngenye indlela.
a isilwane ngenhloso yokurekhoda noma ukubhalisa isilwane esinje ngokulandela noma yimaphi amazinga okufuya; noma b okokwenza kwamajini ngenhloso yokukurekhoda noma ukubhalisa inzalo ezotholwa kokokwenza kwamajini ngokuphathelene nanoma yimaphi amazinga okufuya, ngaphandle kokuthi ukungenisa ezweni okunje kuvunyelwe ngobhalisayo ngokubhala.
Noma yimuphi umuntu ofisa ukuthola ubuphathimandla obushiwo esigabeni esingaphansi ku-1, uzawufaka isicelo kobhalisayo ngendlela ebekiwe kanye nangendlela ebekwe ngobhalisayo futhi akhokhe izindleko zokucela ezibekiwe nangendlela ebekiwe.
a Obhalisayo uzawuthatha isicelo esinje ngokweseka ngamazinga okufuya anawo abekwe ngokulandela umthethosisekelo womphakathi wabafuyo bezilwane ophathekayo ngokuhambisana nohlobo lwesilwane okuwukuthi isilwane esinjalo noma okokwenza kwamajini okumiselwe ukungeniswa ezweni, kube ngokusakhona.
b Umphakathi wokufuya izilwane ophathekayo uzakunikeza obhalisayo ngokumbhalela ngamazinga okufuya aphathekayo esiqephini-a, ngokuguqulwa okwenziwa kaningana, kanye futhi nangolwazi oluphathelene nokuba khona kokwazi ukwenza okusezingeni eliphansi noma ukukhubazeka okuvela kubazali besilwane esingaphandle kweRiphabhuliki lapho okokwenza kwamajini okuvela khona.
c Uma obhalisayo enombono wokuthi amazinga okufuya awaphambani nombandela walo Mthetho noma nokuthi awafanelanga ngezizathu ezinye noma ezithile, yena angabhekisa kumazinga anjena kumphakathi wokufuya izilwane ophathelene nesicelo esibhaliwe ukwenza isiphakamiso ngokuphathelene naloku ngokweseka ngokubekwe ngaphakathi kwesicelo.
a Yena uzawunikeza imvume yokungenisa okuphathekayo ngokubhala bese ethumela ikhophi lemvume eliphathekayo esigabeni esingaphansi ku-1 kumphakathi wokufuya izilwane kanye nesiphathimandla esibhalisayo esiphathekayo; noma b Imvume ephathekayo esiqephini - a izawubhekana nezimo ezibekiwe noma, kuye ngokuthi loku akuphikisani nezimo noma imibandela yalo mthetho, izimo ezinje zingabekwa ngobhalisayo.
Isimo esiphathekayo esigabeni esingaphansi kwe- 4 b singafaka isidingo ngokuphathelene nezinga laloko.
Uma obhalisayo enqaba isicelo esinje, yena kumele azise ofake isicelo ngokumbhalela ngesinqumo sakhe kanye nezizathu esisekelwe phezu kwaso.
Imvume ngokuphathelene nalesi sigaba ayisoze yaxolela umuntu onikezwe imvume kumibandela yanoma yimiphi imithetho ngokuphathelene nokungenisa noma yini ngaphakathi kuRiphabhuliki.
bb enikeze ulwazi ngokuphathelene noma ngokuhambisana nesicelo sakhe sokungenisa ezweni isilwane esinje noma okokwenza kwamajini kobhalisayo okungelona iqiniso ngokuphathelene nanoma yikuphi kokwenza; noma cc eqe noma wehluleka ukulandela isimo esithile ngokuphathelene naye ngaphansi kwalesi sigaba esinikeza imvume yokungenisa noma yisiphi isilwane esinje noma okokwenza kwamajini; noma ii obhalisayo unombono nganoma yisiphi isikhathi wokuthi isilwane noma okokwenza kwamajini, umuntu anemvume yokukungenisa ezweni ngaphansi kwalesi sigaba, kunokulimaza ukwenza kangcono izilwane kuRiphabhuliki, obhalisayo angakwazi, noma ngabe esebekwe icala noma cha ngokulandela lo Mthetho maqondana nomuntu onjena, amyalele ngesaziso esibhaliwe ukuthi abulale noma asuse kuRiphabhuliki isilwane noma okokwenza kwamajini okunje ngaphambi kosuku olucacisiwe ngezindleko ezizokhokhelwa nguye.
b Uma isilwane noma okokwenza kwamajini okunjena kungabulalwanga noma kwasuswa kuRiphabhuliki ngaphambi kosuku oluphathekayo esiqephini-a, isilwane esinje noma okokwenza kwamajini kuzawunikezwa Umbuso futhi kuzawubulalwa noma kubhekanwe nako ngenye indlela ezakubekwa ngobhalisayo.
c Izindleko Umbuso ozobhekana nazo ekubulaleni noma ekulahleni isilwane noma okokwenza kwamajini ngokulandela isiqephu-b, zingafunwa kumuntu ophathekayo esiqephini- a.
Akekho umuntu ozawukhipha kuRiphabhuliki isilwane noma okokwenza kwamajini kokobuhlanga bomhlaba ngaphandle kokuthi ukukhipha ezweni okunje kunikezwe imvume ngobhalisayo ngokubhala.
b ukuthengiswa kwesilwane noma okokwenza kwamajini; noma c ukwethulwa kokuqoqa kwesidoda, ukuqoqwa kombungu, ukubelethisa ngokwenziwa, noma ukudlulisa imbewu yensikazi noma imibungu kuzilwane zensikazi ezamukelayo, noma ukubanga noma ukuvumela isikhangisi esinje ukuba sishicilelwe noma sisabalaliswe.
Uma umuntu, ngaphandle komuntu okhangisa ngemininingwane yohlobo noma yokwenza ngemfanelo kwesilwane, ethengisa isilwane noma okokwenza kwamajini kwaso noma eqokelela isidoda, eqoqa umbungu, ukubelethisa okwenziwayo noma edlulisa imbewu yowesifazane noma imibungu kusilwane noma izilwane zezinsikazi ezamukelayo, isikhangis esingamanga esiphathelene nazo, uzawubekwa icala lokweqa umthetho osesigabeni esingaphansi kwe-1, kuzawuba ukuzivikela okwanele uma enobufakazi bokuthi wayengazi noma akalindelekile ukuthi kungenzeka ukuthi uyazi ukuthi isikhangisi sasingamanga noma sasiholela ophathe ngandlela thize, ngaphandle kokuthi kufakazelwe ukuthi obekwa icala wehluleka ngenkathi ephoqelelwa ngobhalisayo noma iphoyisa lomthetho ukunikeza igama kanye nekheli laloyo muntu okwakukhangiselwa noma kusabaliselwa yena.
Akekho umuntu ozawuvezela omunye ulwazi olutholwe nguye ngenkathi enza imisebenzi ngokulandela lo Mthetho, noma umthethosisekelo womphakathi wokufuya izilwane, noma umthethosisekelo wesiphathimandla esibhalisayo futhi esiphathelene nebhizinisi noma izindaba zomunye umuntu, ngaphandle kwemvume ebhaliwe yomuntu onjalo, ngaphandle nje uma loku kudingwa yinoma yiyiphi inkantolo yomthetho noma ngaphansi kwanoma yimuphi umthetho.
UNgqongqoshe angakwazi ngesaziso kuGazethi, ukumisa isikimu sokuhlola nokunikeza izitifiketi zokwenza ngemfanelo kwezilwane noma uhlobo kwemfuyo olucacisiwe kusaziso, ngenjongo yokwenza ngcono amandla okukhiqiza kwamajini ezilwane ezinje: Uma nje ukuhlaziywa kwezinzuzo zezindleko zesikimu esinje kungathwaleka.
Izikimu ezehlukile zingamiselwa izilwane eziyizinhlobo ezehlukile noma izinhlobo zemfuyo yezilwane, futhi izidingo kusikimu sezilwane ezehlukile, zingahluka.
a esikhetha umuntu noma inhlangano ezawusebenzisa amandla ayo bese yenza imisebenzi ebekelwe yona noma ebekwe emahlombe ayo ngokulandela isaziso esishiwo; kanye b nokunikeza umuntu onjena noma inhlangano amandla okwenza imithetho ngokuxoxisana nezinhlangano ezikukontileka noMnyango ukwenza ukubhalisa okuhlanganisayo kanye nohlelo lolwazi lwamajini, ngaphansi kwalezi zimo njengoba kungabekwa nguNgqongqoshe kusaziso esishiwo.
Obhalisayo uzawunikeza i-ofisa ephathekayo esigabeni se-3 2 a, isitifiketi sokuthi ivunyelwe ukuba isebenze njengomhloli ngokulandela lo Mthetho.
g ukubamba noma yiliphi inani lezilwane, noma inani lonke, noma ingxenye yokokwenza kwamajini, okokwenza, okwenziwayo noma into ethile, noma kwanoma yiyiphi incwadi noma umbhalo.
a Iphepha lokubopha eliphathekayo esigabeni esingaphansi kwe- 3 lizawunikezwa yijaji Lenkantolo Ephezulu noma ngumantshi onelungelo lo mthetho kuleyo ndawo amagceke aphathekayo akuyo, futhi izakunikezwa kuphela uma ivela kulwazi olungaphansi kwesifungo ukuthi kunezizathu ezizwakalayo zokukholela ukuthi isilwane, okokwenza kwamajini, isisetshenziswa, okokwenza, okwenziwayo noma into ethile ephathekayo esigabeni esingaphansi kwe- 3 b or c kungaphezu noma kukhona kulawo magceke, futhi kuzocacisa ukuthi yiziphi zezenzo ezishiwo kuleso sigaba esingaphansi ezingenziwa lapho ngaphansi ngumuntu enikezwe yena.
b Incwadi yokuboshwa enikezwe ngokulandela lesi sigaba izawugcinwa usuku ngosuku futhi izokwenziwa ngomthetho oqinile ngokuphathelene nokuzithoba kanye nokuhlonipha.
b ngesicelo saloyo muntu abonise isitifiketi esiphathekayo esigabeni esingaphansi kwe-2 kuloyo muntu.
a Isampuli ethethwe ngokulandela isigaba esingaphansi kwe-3 e izawuthi nje ngokushesha emva kokuba ithethwe, inikezwe umuntu okwazi ukuvivinya, ahlole aphinde ahlaziye leyo sampula.
b Umhloli uzawuthi ngokuhlonipha isampula ngayinye ethethwe, anikeze irasidi yesampula kumuntu onamalungelo okugcina isilwane esinje noma okokwenza kwamajini, ngesicelo saloyo muntu.
a Umhloli ophathekayo angasusa noma yiliphi inani lezilwane, okokwenza kwamajini, okokwenza, okwenziwayo noma into ethile, noma incwadi ethile noma umbhalo obanjwe endaweni, emagcekeni noma ngenkathi uthuthwa lapho ewubambe khona, noma awuyeke lapho, futhi uma ebona kunesidingo, axhume uphawu lokuwazisa noma isili uma ebona kunesidingo phezu kwesilwane, okokwenza kwamajini, okwenziwayo noma into ethile noma isiphatho sayo, noma phezu kwencwadi noma umbhalo onjalo.
uma yena enelisekile ukuthi imbangela yokuphathelene nokubamba loko isusiwe ngokwelapha noma ukwenza, aphindisele isilwane leso, okokwenza kwamajini, okokwenza, okwenziwayo noma into ethile kuloyo muntu okwakuthathwe kuye.
c Uma kungekho ukubekwa icala okuqhubekisiwe ngokuphathelene nesilwane, okokwenza kwamajini, okokwenza, okwenziwayo noma into ethile ngokulandela isigaba esingaphansi kwe-3 g, noma ngabe kubonakala ukuthi isilwane esinje, okokwenza kwamajini, okokwenza, okwenziwayo noma into ethile akudingeki ekuthethweni kwecala ngenhloso yobufakazi noma i-oda yasenkantolo, leso silwane, okokwenza kwamajini, okokwenza, okwenziwayo noma into ethile kuzawubuyiselwa kumuntu okuthathwe kuye.
Uma kufakwa isikhalazo kuNgqongqoshe ukuthi imiphakathi yokufuya izilwane kanye nesiphathimandla esibhalisayo asikutholanga ngemfanelo noma asizukwazi ukuthola ngemfanelo izinjongo zokunikeza isitifiketi sokuzibhalisa, yena angathumela isikhalazo esinjena ukuze sibhekwe kukomiti elinamalungu amathathu, ukuya ngombono kaNgqongqoshe elinolwazi lobuciko ngokuphathelene nezikhalazo futhi elimiswe nguNgqongqoshe, elinye lawo azomkhetha njengomgcinisihlalo wekomiti elinjalo.
UNgqongqoshe uzakwazisa umphakathi wokufuya isilwane noma isiphathimandla esibhalisayo cishe inyanga eyodwa ngaphambi kokuqalisa kwecala elinjena ngowubhalela ngesenzo noma ukweqiwa okuzokuba yindaba yokucutshungulwa kanye nosuku ukucubungula okuzoqala ngalo, futhi umphakathi wokufuya isilwane onjena noma isiphathimandla sokubhalisa esizakuba nelungelo lokumelwa ekucubungulweni okunjena wummeli womthetho.
Uma ikomiti eliphathekayo esigabeni esingaphansi kwe-1 lithola ukuthi umphakathi wabafuyi bezilwane noma isiphathimandla esibhalisayo esiphathekayo asitholanga ngokufanele noma kungenzeka ukuthi singatholi ngokufanele izinjongo ezicaciswe kusigaba esingaphansi kwe-1, uNgqongqoshe angakusula ukubhaliswa komphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla esibhalisayo noma akulengise isikhathi esibekwa nguye, lapho amandla omphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla esibhalisayo azawulengiswa noma, uma kumiswa ukuzibhalisa, ngokuhambisanayo anikeze amandla okwesikhashana kusiphathimandla esizibhalisayo esiphathekayo noma ngokungaguquki kwesinye isiphathimandla esizibhalisayo nguNgqongqoshe, kuye ngesehlakalo ngasinye.
Uma umphakathi wokufuya izilwane noma iziphathimandla ezibhalisayo zithatha isinqumo sokuziphelisa ngokuthanda ngokulandela umthethosisekelo wawo noma uma umphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla sokubhalisa sicishwa ngokulandela isigaba esingaphansi kwe-4, umphakathi onjalo wokufuya izilwane noma iziphathimandla ezibhalisayo uzawupheliswa, bese kuthi ukusukela ngosuku laloku kusulwa yonke impahla, amacala ezimali, amalungelo kanye nezibopho zomphakathi wokufuya izilwaner onjena noma iziphathimandla ezibhalisayo zipheliswe njengoba kuzotholakala ngaphakathi komthethosisekelo womphakathi wokufuya izilwane noma isiphathimandla esiphathekayo.
a Obhalisayo uzokunikeza isaziso kuGazethi ngokuphathelene nokucishwa ngokulandela isigaba esingaphansi kwe-4 sokubhalisa umphakathi wokufuya izilwane noma iziphathimandla ezibhalisayo.
b Obhalisayo uzawusula igama lomphakathi wokufuya izilwane onjena noma isiphathimandla esibhalisayo.
c Obhalisayo uzokwazisa Obhalisa Izinkampani ngaloku kusulwa ngaphezu kwaloko Obhalisa Izinkampani uzosula igama lomphakathi wokufuya izilwane onjena noma isiphathimandla esibhalisayo Kurejista Yezinkampani.
Noma yiliphi ilungu lekomiti ephathekayo esigabeni so-1 elingaqashiwe ngokuphelele Ngumbuso, lingakhokhelwa iholo elizovunywa nguNgqongqoshe ngokuvumelana noNgqongqoshe Wezezimali.
Noma yimuphi umuntu uthando lwakhe oluthelelwa yinoma yisiphi isinqumo noma inkomba yobhalisayo ngaphansi kwalo Mthetho, angadlulisa icala ngokuphathelene nalesi sinqumo noma inkomba kwibhodi lokudlulisa icala elimiswe nguMqondisi Jikelele ngenhloso yokudlulisa icala okuphathekayo.
Ukudlulisa icala okuphathekayo esigabeni esingaphansi kwe-1, kuzawufakwa ngendlela ebekiwe esikhathini esibekiwe, kanye nangezindleko ezibekiwe ezizokhokhelwa ukudlulisa icala okunje.
a umuntu omiswe ngolwazi lwakhe lwezomthetho futhi ozawubamba njengomgcinisihlalo webhodi lokudlulisa icala; kanye b nabantu ababili, abanolwazi lobuciko ngombono ngokuphathelene nokudlulisa amacala ngokombono Womqondisi Jikelele.
Noma yimuphi umuntu onothando oluqondile nolugwegwesayo kumphumela wokudlulisa icala, akasoze amiswa ngokulandela isigaba esingaphansi kwe-1.
Wonke amalungu ebhodi lokudlulisa icala azakwakha ikhoramu emhlanganweni webhodi yokudlulisa icala.
Ukudlulisa icala kuzokulalelwa ngosuku kanye nendawo nesikhathi esizokhethwa ngumgcinisihlalo webhodi lokudlulisa amacala, yena uzokwazisa odlulisa icala nobhalisayo ngokubabhalela ngaloko.
b ukuphatha isifungo sokuvuma nokuqinisekiswa kunoma yimuphi umuntu obizwe njengofakazi ekuthethweni kwecala, kanye c nokubiza noma yimuphi umuntu okhona ekulalelweni kwecala njengofakazi bese embuza imibuzo adinge nokuthi akhiphe umbhalo awuphethe noma awugcinile noma ongaphansi kokuphatha kwakhe.
Inqubo ekulalelweni kokudluliswa kwecala izawubekwa ngumgcinisihlalo.
Odlulisa icala, uma ebonakala ngaphambi kwebhodi lokudlulisa icala ekuthethweni kokudluliswa kwecala, kanye nobhalisayo bangasebenzisa abameleli abasemthethweni.
b lingaqinisekisa, libeke eceleni noma liguqule isinqumo noma inkomba ngokuphathelene nendaba yokudlulisa icala; kanye c nokwenza i-oda enjena ngokuphathelene naloku ngokubona kwabo ukuthi kufanelekile.
Isinqumo sebhodi lokudlulisa amacala kanye nezizathu zaloko zizawubhalwa phansi bese amakhophi aloko azakunikezwa odlulisa icala kanye nobhalisayo.
Uma ibhodi lokudlulisa icala libekela eceleni noma yisiphi isinqumo noma ukwenza, izindleko ezikhokhwa ngodlulisa icala ngokuphathelene nokudlulisa icala eliphathekayo sizawubuyiselwa kuye noma uma ibhodi lokudlulisa icala lihlukanisa isinqumo esinje noma ukwenza, lingakwazi ngokubona kwalo ukusho ukuthi inkokhelo yonke noma ingxenye yenkokhelo enjena ngombono walo inikezwe odlulisa icala.
Ilungu lebhodi lokudlulisa icala kanye nanoma yimuphi omunye umuntu obizelwe enkantolo ngaphansi kwesigaba esingaphansi kwese-7 c ongekho ngaphansi kokuqashwa okuphelele Kombuso, lingakhokhelwa iholo elincane kuye ngombono kaNgqongqoshe ngokuvumelana noNgqongqoshe Wezezimali.
Umbuso awusoze waxolelwa ekukhokheni noma yiziphi izindleko ezikhokhwa ngokulandela lo Mthetho.
aa nokuboshwa kokuqala kwecala eliphathekayo esiqephini- a, b, p, q, noma r, kunhlawulo, noma ekuboshweni isikhathi esingedluli unyaka owodwa; noma bb ukuboshwa kwesibili noma okulandelayo kwecala eliphathekayo kuphuzu-(aa), okungaba yicala elifanayo noma elinye icala eliphathekayo kuphuzu-(aa), kunhlawulo noma ekuboshweni isikhathi esiyiminyaka engeqi kwemibili.
aa nokuboshwa kokuqala kwecala eliphathekayo esiqephini- e, g, i, j, k, I, m, n noma o, kunhlawulo, noma ekuboshweni isikhathi esingedluli iminyaka emibili; noma bb ukuboshwa kwesibili noma okulandelayo kwecala eliphathekayo kuphuzu-aa, okungaba yicala elifanayo noma elinye icala eliphathekayo kuphuzu-aa, kunhlawulo noma ekuboshweni isikhathi esiyiminyaka engeqi kwemine.
Inkantolo ebopha noma yimuphi umuntu ngecala ngaphansi kwalo Mthetho ingakwazi emva kokufaka isicelo komshushisi ivume ukuthi noma yisiphi isilwane noma okokwenza kwamajini ngokuphathelene nokwenziwa kwecala kanye nazo zonke izilwane noma okokwenza kwamajini kwesimo esifanayo okungukuthi umuntu onjalo ungumnikazi noma okuphethwe nguye, kungalahlekelwa ngokukunikeza Umbuso.
Noma yikuphi okukulahlekelayo ngaphansi kwesigaba esingaphansi kwese-2 kuzawulahlwa ngendlela ezawube ibekwe NguMqondisi Jikelele, izindleko ezizotholakala ngokuphathelene nanoma yikuphi ukwenza ngaphansi kwesigaba esingaphansi kwe-3, zingafunwa kumuntu oboshiwe.
Inkantolo yemantshi izawuba namandla omthetho obeka noma yiyiphi inhlawulo enikezwe yilesi sigaba.
b noma yisiphi isitatimende noma ukungeniswa okuqukethwe kunoma yiyiphi incwadi noma umbhalo ogcinwe yinoma yimuphi umuntu, noma imenenja, umphatheli noma umqashwa womuntu onjena, noma otholwa ngaphezu noma kunoma yiliphi igceke elisetshenziswayo, noma yiyiphi imoto noma iveseli elisetshenziselwa ibhizinisi yanoma yimuphi umuntu, lizawuvunywa njengobufakazi maqondana nomuntu onjena njengokuvunywa kwamaphuzu abekwe phambili kuleso sitatimende noma ukufakwa, ngaphandle kokuthi kufakazelwe ukuthi isitatimende esinje noma ukungeniswa akuzange kwenziwe ngumuntu onjalo, noma umenenja, umphatheli noma umqashwa womuntu onjena ngenkathi esebenza njengemenenja noma ngenkathi yakhe esesikhungwini noma ngenkathi eqashiwe.
UNgqongqoshe angakhetha ngokujwayelekile noma ngokuphathelene nanoma yiluphi udaba olucacile ukukhetha noma ukunikeza kunoma yiyiphi i-ofisa Yomnyango noma yimaphi amandla anikeziwe noma umsebenzi obekwe emahlombe ayo ngaphansi kwalo Mthetho, ngaphandle kwamandla anikezwe yisigaba sama-29.
h ngokuphathelene nanoma yiyiphi enye indaba ngokuphathelene nalo Mthetho kudingeka noma kuvunyelwe ukuba ibekwe umyalelo, kanye, nangokujwayelekile, ngokuphathelene nanoma yiyiphi indaba uNgqongqoshe angayibona idingeka noma azimisele ukuyinikeza noma ukuyilinganisa ukuze athole noma aqhubekisa izinjongo zalo Mthetho, kanye nokujwayeleka kwalo mbandela akusoze kwakhawuliswa yiziqephu ezandulelayo zalesi sigaba esingaphansi.
Imiyalelo ehlukile ingenziwa ngokulandela lesi sigaba ngokuphathelene nezilwane ezehlukile noma ngokuphathelene nezinhobo ezahlukile zabaqoqi besidoda, abamithisayo, abaqoqa umbungu, abadlulisa umbungu, abanikeli bokungenisa ezweni, izikhungo, imiphakathi yokufuya izilwane noma imiphakathi ebhalisayo.
Imiyalelo ingabeka izihlawulo noma amafayini noma ukuboshwa okungeqi izinyanga eziyisithupha ekweqiweni kwanoma yimuphi umthetho noma ukwehluleka ukuhlonipha imibandela.
Ayikho imiyalelo ebeka noma yiziphi izinkokhelo ezokwenziwa ngaphandle kokuvumelana NoNgqongqoshe Wezimali.
Lo Mthetho uzawusetshenziswa kuyo yonke imingcele kazwelonke yeRiphabhuliki.
a Imithetho eshiwo kukholomu yokuqala kanye neyesibili yeSheduli kuze kufinyelelwe ezingeni elibekwe kukholomu yesithathu yeSheduli; kanye nanoma yimuphi umthetho ophathelene nokwenza kangcono izilwane osebenza kumingcele yanoma yiyiphi inhlangano okwathi ngaphambi kokuqalisa KoMthethosisekelo waseRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika, ka-1993 (Umthetho wama-2000 ka-1993), owawuqukethe imvume yomthetho ngokuphathelene nokwenza kangcono izilwane.
a Incwadi Yesitadi YaseNingizimu Afrika kanye Nenhlangano Yokwenza Ngcono Imfuyo ephathekayo esigabeni sama-22 yoMthetho Wokwenza Ngcono Imfuyo, ka- 1977 Umthetho wama- 25 ka-1977, uzawuthi ekuqaleni kwesigaba se- 8 salo Mthetho ithathwe njengesiphathimandla esibhalisiwe esibhaliswe ngokulandela isigaba se-8 7 aii salo Mthetho futhi esinamandla esiphathimandla sokubhalisa ngokuphathelene nanoma yiluphi uhlobo lwesilwane noma imfuyo ethile yalolu hlobo lwesilwane lapho kungekho isiphathimandla esibhalisayo esikhona.
b Umphakathi wokufuya imfuyo onikezwe isitifiketi sokufakelelwa noma oqhubekayo ngokulandela isigaba se-18 soMthetho Wokwenza Ngcono Imfuyo, ka-1997, futhi osetshenziswa ngokushesha ngaphambi kokuqalisa kwesigaba se-8 salo Mthetho uzawuthathwa ukuthi ungumphakathi ofuya izilwane obhaliswe ngokulandela isigaba se-8 7 a i salo Mthetho.
c Obhalisayo uzawuthi ngokushesha emva kokuqalisa kwesigaba se-8 salo Mthetho, anikeze mahhala isitifiketi sokubhalisa njengesiphathimandla esibhalisayo ngokwalo Mthetho ngokulandela isigaba se-8 7 Kuncwadi Yestadi yaseNingizimu Afrika kanye nenhlangano Yokwenza Ngcono Imfuyo ephathekayo esiqephini- a, kanye nakumiphakathi yokufuya izilwane ngayinye ephathekayo kusiqephu- b, isitifiketi sokubhalisa njengomphakathi wokufuya izilwane.
d Incwadi Yesitadi yaseNingizimu Afrika kanye Nenhlangano Yokwenza Ngcono Imfuyo ephathekayo esiqephini a izawuthi ekuqaleni kwesigaba se-15 salo Mthetho ibe namandla omphakathi wokufuya izilwane ocaciswe kuleso sigaba ngokuphathelene nanoma yiluphi uhlobo lwesilwane olucaciswe kuleso sigaba ngokuphathelene nanoma yiluphi uhlobo lwesilwane noma imfuyo ecacisiwe yohlobo olunje lwesilwane olungenayo umphakathi wokufuya izilwane okhona.
e Obhalisayo kuzawuthi ngokushesha asho ukuqalisa kwesigaba se-8 salo Mthetho ukunikeza mahhala izitifiketi zokuzibhalisa ngokulandela isigaba se-8 6 salo Mthetho kuwo wonke umuntu ophathekayo kuzigaba- a, b kanye no-c.
Lo mthetho uzakubizwa Umthetho Wokwenza Ngcono Izilwane, ka-1998, futhi uzakusetshenziswa ngosuku oluzobekwa nguMongameli ngesaziso kuGazethi.
